De Noordzee staat voor grote maatschappelijke opgaven. De energietransitie, natuurherstel, veilige scheepvaart en klimaatadaptatie vragen om slimme keuzes en een goede balans tussen economische ontwikkeling en ecologische belangen. De Sustainable Development Goals (SDG’s) van de Verenigde Naties bieden hiervoor een internationaal kader. Deze zeventien duurzaamheidsdoelstellingen helpen overheden, bedrijven en kennisinstellingen om gezamenlijk te werken aan een toekomstbestendige wereld. Ook binnen de digitalisering van de Noordzee spelen de SDG’s een belangrijke rol. Door data, digitale infrastructuur en innovatieve technologieën in te zetten, kunnen duurzame ontwikkelingen beter worden ondersteund, gemonitord en gestuurd.
Onderzoek: de bijdrage van IV op Zee aan de SDG’s
Om inzicht te krijgen in de relatie tussen digitalisering en duurzaamheid is in 2025 onderzocht hoe het programma Informatievoorziening (IV) op Zee van Rijkswaterstaat bijdraagt aan de Sustainable Development Goals. Uit dit onderzoek blijkt dat het programma een duidelijke bijdrage levert aan zes van de zeventien SDG’s: duurzame energie (SDG 7), innovatie en infrastructuur (SDG 9), klimaatactie (SDG 13), leven in het water (SDG 14), leven op het land (SDG 15) en partnerschappen voor duurzame ontwikkeling (SDG 17). Het onderzoek laat zien dat data-inwinning, monitoring, digitale connectiviteit en samenwerking op de Noordzee niet alleen essentieel zijn voor het uitvoeren van publieke taken, maar ook bijdragen aan een duurzamere en beter beheerde Noordzee. Tegelijkertijd benadrukt het onderzoek het belang van aandacht voor mogelijke negatieve effecten, zoals materiaalgebruik, onderhoudsactiviteiten en de impact van infrastructuur op natuur en biodiversiteit.
Deze resultaten onderstrepen dat digitalisering geen doel op zich is, maar een belangrijk middel om maatschappelijke en duurzaamheidsdoelen te realiseren. De ervaringen uit het onderzoek vormen daarmee een waardevolle basis voor de verdere ontwikkeling van de Digitale Noordzee. Onderstaand overzicht geeft de belangrijkste resultaten weer, aangevuld met een illustratie die de bijdrage van IV op Zee inzichtelijk maakt.
Beeld: Suzanne de Veld
Het Programma IV op Zee draagt met data, sensoren en samenwerking bij aan de ontwikkeling van duurzame energie op de Noordzee.
SDG 7 richt zich op het stimuleren van hernieuwbare energie en energie-efficiëntie om het energieverbruik te verminderen en de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen terug te dringen. Dit wordt bereikt via drie hoofdgebieden: vergroting van hernieuwbare energie, verbetering van energie-efficiëntie en internationale samenwerking.
Digitalisering speelt een belangrijke rol bij de verduurzaming van de energievoorziening op de Noordzee. Het Programma IV op Zee levert data die nodig is voor de ontwikkeling van offshore windparken, de aansluiting op het elektriciteitsnet en innovatieve vormen van duurzame energie. Daarnaast dragen slimme sensoren, efficiënte data-inwinning en realtime informatie bij aan het verminderen van energieverbruik en CO₂-uitstoot. Door kennis en data nationaal en internationaal te delen, ondersteunt IV op Zee bovendien de verdere ontwikkeling van schone energietechnologieën en samenwerking binnen de energietransitie.
Beeld: Suzanne de Veld
IV op Zee versterkt innovatie en infrastructuur op de Noordzee door data, kennis en technologie te verbinden in een open digitaal ecosysteem.
SDG 9 richt zich op het ontwikkelen van duurzame infrastructuur, het stimuleren van innovatie en het versterken van technologische vooruitgang. Het doel is om economische ontwikkeling mogelijk te maken door te investeren in betrouwbare infrastructuur, onderzoek, digitalisering en innovatieve oplossingen die bijdragen aan maatschappelijke vraagstukken.
Het Programma IV op Zee levert een belangrijke bijdrage aan SDG 9 door de realisatie van een digitale infrastructuur op de Noordzee. Via sensoren, dataplatformen, communicatienetwerken en gestandaardiseerde data-uitwisseling wordt informatie beschikbaar gemaakt voor overheden, kennisinstellingen en marktpartijen. Deze digitale basis ondersteunt innovatie, efficiënter beheer van de Noordzee en de ontwikkeling van nieuwe toepassingen op het gebied van onder andere scheepvaart, energie, veiligheid en ecologie. Daarnaast stimuleert het programma samenwerking tussen verschillende organisaties, waardoor kennisdeling en technologische vernieuwing worden versneld. Hierdoor draagt IV op Zee bij aan een toekomstbestendige en slimme Noordzee.
Beeld: Suzanne de Veld
Met data, monitoring en slimme technologie ondersteunt IV op Zee de kennis en maatregelen die nodig zijn voor een klimaatbestendige Noordzee.
SDG 13 richt zich op het nemen van urgente maatregelen om klimaatverandering en de gevolgen daarvan tegen te gaan. Daarbij ligt de nadruk op het versterken van weerbaarheid tegen klimaatrisico’s, het verbeteren van kennis en monitoring, en het ondersteunen van klimaatmaatregelen door samenwerking en innovatie.
Digitalisering speelt een belangrijke rol bij het begrijpen en aanpakken van klimaatverandering op de Noordzee. Het Programma IV op Zee verzamelt en ontsluit data over onder meer weer, water, ecologie en menselijk gebruik van de Noordzee. Deze informatie ondersteunt klimaatonderzoek, monitoring van veranderingen in het mariene ecosysteem en de ontwikkeling van maatregelen voor een klimaatbestendige Noordzee. Door sensoren, dataplatformen en digitale infrastructuur in te zetten, ontstaat beter inzicht in de effecten van klimaatverandering en kunnen overheden, onderzoekers en andere gebruikers sneller en beter onderbouwde beslissingen nemen. Daarnaast stimuleert IV op Zee samenwerking en kennisdeling, waardoor inzichten over klimaatontwikkelingen breder beschikbaar komen en effectiever kunnen worden toegepast.
Beeld: Suzanne de Veld
IV op Zee verzamelt en verwerkt data over waterkwaliteit, stromingen, watertemperatuur en biodiversiteit om inzicht te bieden in de gezondheid van de Noordzee.
SDG 14 richt zich op het beschermen en duurzaam gebruiken van zeeën en oceanen. Daarbij staan het behoud van biodiversiteit, het voorkomen van vervuiling, duurzaam beheer van mariene ecosystemen en het versterken van kennis over het zeeleven centraal.
Digitalisering levert een belangrijke bijdrage aan het beschermen en duurzaam beheren van de Noordzee. Het Programma IV op Zee verzamelt en deelt data over waterkwaliteit, biodiversiteit, ecologie en menselijke activiteiten op zee. Dankzij sensoren, meetnetwerken en dataplatformen ontstaat beter inzicht in de staat van het mariene ecosysteem en de effecten van activiteiten zoals scheepvaart, visserij en energieopwekking. Deze informatie ondersteunt beleidsvorming, vergunningverlening, natuurmonitoring en wetenschappelijk onderzoek. Door betrouwbare data beschikbaar te maken voor overheden, onderzoekers en andere gebruikers draagt IV op Zee bij aan een gezonde en toekomstbestendige Noordzee.
Beeld: Suzanne de Veld
Met innovatieve meetinstrumenten verzamelt IV op Zee ecologische data die bijdragen aan onderzoek, natuurbescherming en het behoud van biodiversiteit.
SDG 15 richt zich op het beschermen, herstellen en duurzaam gebruiken van ecosystemen en biodiversiteit. Het doel is om natuurgebieden en leefgebieden van planten en dieren te behouden, aantasting van ecosystemen tegen te gaan en kennis over biodiversiteit te vergroten.
Het Programma IV op Zee draagt bij aan SDG 15 door data te verzamelen over soorten die gebruikmaken van de Noordzee en het kustgebied. Met behulp van technologieën zoals vogelradar, vleermuismicrofoons en het MOTUS-meetsysteem worden bewegingen van dieren in kaart gebracht. Deze ecologische data ondersteunen onderzoek naar biodiversiteit en helpen bij het beschermen van kwetsbare soorten. De inzichten worden onder andere gebruikt om de effecten van windparken op natuur beter te begrijpen en maatregelen te nemen, zoals het tijdelijk stilzetten van windmolens tijdens piekmomenten van vogeltrek. Zo draagt IV op Zee bij aan kennisgedreven natuurbeheer en het behoud van biodiversiteit.
Beeld: Suzanne de Veld
IV op Zee verbindt data, kennis en organisaties om gezamenlijk beter onderbouwde beslissingen voor de Noordzee te nemen.
SDG 17 richt zich op het versterken van samenwerking tussen overheden, kennisinstellingen, bedrijven en maatschappelijke organisaties. Het doel is om kennis, technologie, data en middelen te bundelen om duurzame ontwikkeling mogelijk te maken en maatschappelijke uitdagingen gezamenlijk aan te pakken.
Het Programma IV op Zee draagt bij aan SDG 17 door data, kennis en organisaties met elkaar te verbinden. Via een gedeelde digitale infrastructuur worden sensordata verzameld, verwerkt en beschikbaar gesteld voor verschillende gebruikers. Open data, samenwerking en innovatieve technieken zoals machine learning maken het mogelijk om informatie te vertalen naar inzichten voor besluitvorming en monitoring. Door partijen uit de publieke sector, kennisinstellingen en het bedrijfsleven samen te brengen, stimuleert IV op Zee een gezamenlijke aanpak van opgaven op de Noordzee en ontstaat een sterke basis voor duurzame samenwerking.
Internationale erkenning
De bijdrage van het Programma IV op Zee aan duurzame ontwikkeling blijft niet beperkt tot Nederland. Het programma is door de Verenigde Naties opgenomen op het SDG Partnerships Platform als voorbeeld van een initiatief dat met digitale infrastructuur en realtime maritieme data bijdraagt aan een veilige, duurzame en efficiënte Noordzee. Door gegevens uit sensoren, radarsystemen en meetnetwerken te verzamelen en beschikbaar te stellen, ondersteunt IV op Zee onder meer de energietransitie op zee, maritieme veiligheid en de bescherming van mariene ecosystemen. Daarmee levert het programma een aantoonbare bijdrage aan meerdere Sustainable Development Goals.