De Noordzee is een waardevol en dynamisch ecosysteem waar natuur, voedselproductie, energieopwekking en scheepvaart samenkomen. De komende jaren neemt het gebruik van dit gebied sterk toe, onder meer door de groei van windparken en nieuwe vormen van duurzame voedselteelt. In deze video laten experts zien hoe Nederland toewerkt naar meervoudig ruimtegebruik op zee en hoe verschillende functies op een slimme en natuurinclusieve manier kunnen worden gecombineerd. Zo ontstaat een toekomstbestendige Noordzee die zowel de energietransitie als een gezonde, veerkrachtige natuur ondersteunt.
[Dit is een video van Rijkswaterstaat, Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat met de titel Smart Use of the North Sea.]
[Logo Rijksoverheid.]
[De aarde vanuit de ruimte. De zon komt op.]
[Voice-over]
Onze Noordzee is een bijzondere zee. Ze is ondiep en voedselrijk en vormt de schakel tussen de grote rivieren. En de Atlantische oceaan. Ooit was de Noordzee zelf droog Rivierenland. Nu staat het waterpeil hoger. Maar de Noordzee is nog steeds te beschouwen als een deel van de Rijn, Maasdelta. Een waardevol natuurlijk systeem waar we zorgvuldig mee om moeten gaan.
[We zoomen in op Nederland.]
[Voice-over]
Nederland gebruikt haar deel van de Noordzee zeer intensief en dat gaat de komende tijd nog behoorlijk toenemen. Naast visserij zijn er in de Noordzee specifieke functie gebieden aangewezen, zoals vaarroutes, zandwinning gebieden en windparken.
[Robert Dijksterhuis]
Als je zo kijkt, dan denk je: nou ruimte zat, maar dat is eigenlijk niet het geval. De Noordzee is een van de meest intensief gebruikte zeeën ter wereld. Ook aan visserij denk aan scheepvaart, denk aan natuur. Het is een groot natuurgebied. Maar ook aan olie en gaswinning, aan zandwinning, militaire oefengebieden. Heel veel is er aan de hand. We gaan omschakelen naar duurzame energie in Nederland.
[Robert Dijksterhuis]
We hebben er heel veel windmolens voor nodig en de uitdaging voor de komende tijd is hoe gaan we het allemaal met elkaar inpassen? Zodat we met zijn allen zeggen: Ja, op deze manier dan klopt het allemaal nog.
[Voice-over]
Nieuwe windparken die voor een groot deel van de energievoorziening gaan zorgen, zullen een groter beslag op de ruimte op zee gaan leggen. Daarnaast zijn er plannen voor meer voedsel teelt op zee en voor maatregelen die het Noordzee ecosysteem gezonder en veerkrachtiger gaan maken. Daarin zoeken we een goede balans tussen natuur, voedsel en energie. Samen noemen we dat de Duurzame Blauwe Economie of Sustainable Blue Economy.
[De Noordzee met een offshore windpark.]
[Voice-over]
Bij elkaar betekenen alle opgaven een grote vraag naar ruimte door ook op zee meervoudig ruimtegebruik toe te passen en functies slim te koppelen kunnen we de ruimte efficiënt benutten en bovendien het Noordzee ecosysteem als geheel versterken. Voor dit meervoudig ruimtegebruik zijn de windparken zeer geschikte gebieden. Er worden afspraken gemaakt over de mogelijkheden voor meervoudig gebruik. Op basis van de drie grote transities die gaande zijn op het gebied van energie, van voedsel en van natuur.
[Donné Slangen]
Dat je eigenlijk van elkaar vraagt is om natuurinclusief te denken en dat is een heel ingewikkeld woord, maar eigenlijk houdt het in dat datgene wat je gaat doen, dat je nadenkt. Wat zijn de consequenties voor de natuur en hoe kan ik dat met mijn activiteiten verminderen Eigenlijk mitigeren dan wel compenseren als dat nodig is. Je merkt dat het belangrijk is dat je als rijk daar goed in samenwerkt, elkaars belangen onderkent, maar ook met elkaar probeert te verbinden en vanuit dat beeld ook de samenleving uitdaagt om het goede te doen.
[Donné Slangen]
Want uiteindelijk: die zee is van ons allemaal.
[Voice-over]
De energietransitie betekent dat we overschakelen van fossiele naar duurzame energie, voor een groot deel met windparken op de Noordzee. Binnen de parken zijn goede mogelijkheden voor veilig medegebruik.
[Joel Meggelaars]
Als Ørsted zijn we al betrokken bij verschillende initiatieven. We onderzoeken welke vormen van meervoudig ruimtegebruik potentieel hebben en hoe je deze kunt combineren met het veilig en constant opereren van een windpark. Een eerste stap nemen we al in ons Borssele 1 en 2 project dat we gaan bouwen. Daar gaan we vier kunstmatige riffen bouwen voor de Atlantische kabeljauw en andere vissoorten.
[Joel Meggelaars]
Samen met de Universiteit van Wageningen gaan we kijken naar wat zijn nou de ecologische effecten daarvan?
[Voice-over]
Voor voedsel willen we overschakelen naar duurzaam en meer lokaal geproduceerd voedsel. Vanuit de voedselrijke Noordzee gaat dit vooral om zeewier, schaal en schelpdieren en duurzaam gevangen vis. Dit voedsel is goed te produceren binnen de windparken. Wat betreft natuur moeten we vooral zorgvuldiger met de waardevolle Noordzee omgaan. Daarbij moeten we ons beseffen dat we met onze menselijke activiteiten het onderwater ecosysteem ook kunnen versterken.
[Voice-over]
Binnen de windparken zijn hiervoor prima mogelijkheden.
[Joost Wouters]
Het groeiende aantal windparken in de Noordzee biedt een unieke mogelijkheid om meerdere activiteiten daar te gaan ontplooien. Zeewier teelt tussen de windturbines met oester kooien daaronder en rif blokken voor de verankering waar ook schelp en schaaldieren kunnen groeien. Zeewier is de de snelst groeiende biomassa op deze planeet. Dat betekent dat. Zeewier neemt heel veel CO2 op en heel snel. Dat betekent dat alle toepassingen van zeewier... laten we zeggen in worst-case CO2 neutraal zijn.
[Joost Wouters]
Ja, dat levert natuurlijk ook een enorme bron op van duurzaam gekweekte grondstoffen.
[Voice-over]
Om dit meervoudig ruimtegebruik in beeld te brengen, zoomen we in op toekomstig windpark Borssele één als fictief voorbeeld gebied en laten we een mogelijke opbouw zien. Allereerst de windturbines met een ruime veiligheidszone daaromheen. Dan de natuur, inclusief erosie, bescherming en grid van ballast. Blokken voor mariene teelten, extra voorzieningen voor nieuwe oesterbanken met daarboven mossel teelt, netten, een structuur van zeewierteeltlijnen en lijnen van krabben en kreeften, kooien.
[3D kaart van de Noordzee.]
[Voice-over]
Door een slimme en ruimtelijke opzet blijft het windpark veilig en zitten de windpark beheerder en de verschillende ondernemers elkaar niet in de weg. Zelfs efficiëntievoordelen als toezicht of gezamenlijk onderhoud zijn mogelijk. Ook andere functies zoals drijvende zonnepanelen, golfenergie of drijvende visteelt zijn goed in een windpark in te passen. Vooral onder water wordt de synergie in het voordeel van het Noordzee ecosysteem duidelijk.
[Voice-over]
De erosie bescherming van de windturbines, het eco grid van natuur inclusieve balans blokken en de voorzieningen van de oesters vormen samen een waardevolle nieuwe structuur voor onderwater natuur. Voor platte oesters en anemonen, noordzee krabben en kreeften, maar ook voor kabeljauw, haaien en roggen. Zelfs zeehonden en bruinvissen zijn hier te verwachten. Deze nieuwe habitat is zodanig rijk dat zelfs passieve visserij op deze soorten economisch haalbaar kan worden.
[Voice-over]
Meervoudig ruimtegebruik in een natuurlijk voedselrijk Noordzee ecosysteem als waardevolle schakel tussen rivieren en oceaan en als vitaal onderdeel van onze kwetsbare planeet Aarde.
[Visser haalt een kreeftenkooi op.]
[De aarde vanuit de ruimte.]
[Voice-over]
[Smart use of the North Sea]
[Wilt u bijdragen aan de Duurzame Blauwe Economie?]
[Sluit u dan aan bij de Community of Practice Noordzee via CoPNoordzee@RVO.nl]
[Logo Rijksoverheid.]
[Een productie van de Rijksoverheid.]
[In opdracht van CoP Noordzee.]
[in samenwerking met Stichting Noordzeeboerderij.]
[Scenario, 3D Landschaps ontwerp, editing. Smart Land Landschapsarchitecten.]
[3D animatie Stefan Payne-Wardenaar.]
[Interviews en camera Jelte Keur.]
[VoiceOver. Maria Kolossa]
[Onderwater beelden onderwaterbeelden.nl.]
[muziek Purple-planet.com.]
[Dit is een productie van Rijkswaterstaat 2020.]