Quantumtechnologie ontwikkelt zich razendsnel en biedt nieuwe mogelijkheden voor detectie en monitoring op zee. Binnen het Programma Bescherming Noordzee Infrastructuur (PBNI) wordt verkend hoe deze technologie kan bijdragen aan een beter en completer beeld van activiteiten op de Noordzee. Een recente bijeenkomst in Rotterdam markeerde een belangrijke stap van experiment naar toekomstperspectief.
Wat is quantum sensing?
Quantum sensing maakt gebruik van bijzondere eigenschappen uit de quantummechanica om extreem gevoelige metingen te verrichten. Waar bij quantumcomputers juist wordt geprobeerd om invloeden van buitenaf zoveel mogelijk uit te sluiten, draait het bij quantumsensoren om het benutten van die invloeden.
Door sensoren gecontroleerd bloot te stellen aan hun omgeving en de reacties nauwkeurig te meten, kunnen zeer kleine veranderingen worden waargenomen die met klassieke sensoren onzichtbaar blijven. Denk aan subtiele variaties in magnetische of elektrische velden, druk, temperatuur of beweging. Juist in een dynamische en complexe omgeving zoals de Noordzee biedt dit kansen voor nauwkeuriger en betrouwbaarder monitoring.
Samenwerking rond quantumtechnologie
Op 10 december 2025 kwamen in Rotterdam medewerkers van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, Rijkswaterstaat, de Hogeschool van Amsterdam (HvA) en andere partners samen. Doel van de bijeenkomst was om te verkennen hoe quantumtechnologie kan bijdragen aan betere detectie en duiding op de Noordzee.
De bijeenkomst vond plaats in het kader van een opdracht die de HvA uitvoert voor PBNI. Deze sluit aan bij de actielijn Beeldopbouw – Verbeteren van detectie en duiding op de Noordzee. De HvA ontwikkelt prototypes van quantumsensoren die onder andere kunnen helpen bij het detecteren van zogenoemde dark vessels: schepen die zich onttrekken aan reguliere waarnemingssystemen.
Rijkswaterstaat begeleidt de pilot vanuit het Fieldlab Connectiviteit Noordzee (RFCN). Het RFCN treedt hierbij op als directievoerder, verbindt betrokken partijen en adviseert het ministerie over prestaties, toepasbaarheid en mogelijke opschaling.
Inzichten uit de demonstratie
Tijdens de bijeenkomst werden kennis en ervaringen gedeeld en is vooruitgekeken naar de volgende stappen in het experiment. De demonstratie van de quantumsensoren maakte duidelijk wat nu al mogelijk is, maar ook waar nog ontwikkelpunten liggen.
Zo is verdere opschaling nodig en blijkt samenwerking tussen verschillende typen sensoren essentieel om tot robuuste en bruikbare informatie te komen. Ook het vertalen van ruwe meetdata naar concrete, operationele inzichten vraagt aandacht. Het RFCN benadrukte daarbij het belang van experimenteren in een realistische context: alleen door technologie te testen in de praktijk kunnen data, systemen en werkprocessen goed op elkaar worden afgestemd.
Kansen voor de Noordzee en daarbuiten
Quantumtechnologie biedt Nederland grote kansen om maatschappelijke opgaven beter aan te pakken. Van nauwkeurigere voorspellingen van overstromingen tot beter inzicht in de stabiliteit en opbouw van dijken, en van veiligere scheepvaart tot effectievere bescherming van vitale infrastructuur op zee.
Voor het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat betekent dit niet alleen investeren in technologische innovatie, maar ook het versterken van samenwerking met andere departementen, kennisinstellingen en marktpartijen. Met pilots zoals deze zet Nederland stappen richting een veiliger, slimmer en duurzamer gebruik van de Noordzee — en blijft het internationaal vooroplopen in de toepassing van quantumtechnologie.